Signalen van een burn-out: herken ze op tijd

Ik wist dat ik moe was. Maar mijn oplossing was: even doorgaan en doorzetten, dan wordt dit gevoel vanzelf minder. Dat werd het niet.

Een burn-out komt zelden van de ene op de andere dag. Meestal sluipt het erin. Je bent wat vaker moe, je slaapt wat slechter, je ergert je wat sneller. Je denkt: het is gewoon een drukke periode. Maar het wordt niet beter.

Hoe eerder je de signalen herkent, hoe sneller je kunt bijsturen. In deze blog lees je waar je op kunt letten, wat het verschil is tussen overspannen zijn en een burn-out, en wat je zelf kunt doen. En ik vertel hoe het bij mij ging.

Wat is een burn-out eigenlijk?

Een burn-out is een toestand van langdurige uitputting. Je lichaam en hoofd staan te lang in de “aan”-stand, zonder dat je genoeg herstelt. Stress is op zich niet verkeerd: het is een overlevingsreactie die je helpt om in actie te komen. Het probleem ontstaat als die reactie niet meer uitgaat.

Overspannen zijn is vaak de voorloper. Je raakt overspannen als de druk langere tijd groter is dan wat je aankan. Houden de klachten lang aan, vaak een half jaar of langer, en staat de uitputting op de voorgrond? Dan spreken we van een burn-out.

De signalen op een rij

Iedereen is anders, maar deze signalen komen vaak voor.

In je lichaam

• Je bent moe, ook als je genoeg hebt geslapen. Een weekend of vakantie helpt niet echt meer.
• Je slaapt slecht: moeilijk inslapen, vaak wakker worden of piekeren in de nacht.
• Je hebt lichamelijke klachten zoals hoofdpijn, gespannen spieren, hartkloppingen of een onrustige maag.
• Je wordt vaker ziek.

Hoe moe je kunt zijn, besefte ik pas toen ik zelf een burn-out had. Op het dieptepunt had ik niet eens de energie om een glas water te pakken, terwijl ik wist dat het binnen handbereik stond. Dat is een ander soort moe dan na een lange werkdag.

In je hoofd

• Je kunt je slecht concentreren en vergeet dingen.
• Je hoofd voelt vol. Kleine beslissingen kosten veel moeite.
• Je blijft maar malen over werk of andere zorgen.

In je gevoel en gedrag

• Je hebt een kort lontje en raakt sneller geïrriteerd.
• Je voelt je somber, leeg of onverschillig, ook over dingen die je vroeger leuk vond.
• Je trekt je terug en hebt minder zin in afspraken.
• Je werkt harder om bij te blijven, maar krijgt minder gedaan.

Herken je je in een paar van deze signalen, en spelen ze al langere tijd? Neem ze dan serieus.

Waarom houden we zo lang vol?

Als ik nu terugkijk, begrijp ik niet hoe ik al die signalen van mijn lichaam heb kunnen negeren. Maar toen ging dat zonder moeite. Doorzetten voelde als de enige logische keuze.

Zo werken onbewuste patronen. Veel mensen met een burn-out zijn harde werkers: betrokken, verantwoordelijk en ze willen het goed doen. Dat zijn mooie eigenschappen, maar ze maken het lastig om op tijd op de rem te trappen.

Vaak zit daar iets onder. Ieder mens heeft een ideaalbeeld van hoe het zou moeten: hoe je moet zijn als collega, als ouder of als partner. Wijkt de werkelijkheid daarvan af, dan ontstaat er spanning. Je doet nog beter je best om dat ideaalbeeld te halen. Dat gaat grotendeels onbewust. Je merkt alleen dat “nee” zeggen moeilijk voelt, of dat rust nemen voelt als falen.

Juist daarom is uitrusten alleen vaak niet genoeg. Als je na je herstel op dezelfde manier verdergaat, loop je grote kans dat het opnieuw gebeurt.

Wat mij hielp

Bij mij waren het drie dingen. Allereerst veel rust. Daarnaast gesprekken met mensen die me inzicht gaven in mijn valkuilen. En de mogelijkheid om met een nieuw canvas te beginnen: geen verplichtingen, geen verwachtingen. Vooral niet van mezelf.

Dat laatste was misschien wel het belangrijkste. De hoogste verwachtingen kwamen niet van anderen, maar van mezelf.

Wat kun je zelf doen?

1. Neem je klachten serieus. Schuif ze niet weg als “gewoon druk”. Je lichaam geeft een signaal.
2. Ga naar je huisarts. Zeker als je lichamelijke klachten hebt, of als je je erg somber voelt. Je huisarts kan andere oorzaken uitsluiten en meedenken over de volgende stap.
3. Praat erover. Met je partner, een vriend of je leidinggevende. Hardop zeggen dat het niet goed gaat, haalt al een deel van de druk weg.
4. Zorg voor echte rust. Niet alleen minder werken, maar ook dingen doen die je energie geven: wandelen, buiten zijn, iets met je handen doen.
5. Kijk naar wat eronder zit. Welke verwachtingen leg je jezelf op? Waar zeg je ja terwijl je nee bedoelt? Wat moet er van jezelf?

Hoe coaching kan helpen

Bij die laatste stap kan een coach het verschil maken. Je eigen patronen zijn lastig te zien, juist omdat ze zo vanzelfsprekend voelen. Ik weet uit eigen ervaring hoeveel gesprekken met iemand van buitenaf kunnen opleveren.

In mijn coaching werk ik met de V-Cirkel Methode. Samen onderzoeken we wat je onbewust drijft en welk ideaalbeeld je zoveel spanning geeft. Soms moet de situatie veranderen. Maar vaak helpt het meer om dat ideaalbeeld bij te stellen. Zo herstel je niet alleen, maar voorkom je ook dat je over een paar jaar weer op hetzelfde punt staat.

Lees meer over coaching bij een burn-out of over coaching bij stress.

Herken je jezelf hierin?

Wacht niet tot je niet eens meer dat glas water kunt pakken. Plan een gratis kennismaking van 45 minuten. We bespreken waar je tegenaan loopt en of coaching bij jou past. Ik werk in Roosendaal, Etten-Leur, Bergen op Zoom en omgeving.